مروری بر آداب سفر در دوره قاجاریه از منظر سفرنامه ها

سید علیرضا هاشمی

چکیده

نوشتار حاضر یک بررسی 1 به 1 سفر در 1 قاجار از 1 1 xadها است که با رویکرد توصیفی قصد دارد از طریق اطلاعات جمع xadآوری شده از منابع معتبر و سفرنامهxad ها، عناصر مسافرت را در آن دوره تاریخی بازنمایی کند.

در گزارشxadهای سیاحان خارجی اطلاعات فراوانی در باب آداب و رسوم، اخلاقیات، رفتارها، مراسم ... و همچنین چگونگی آداب سفر، نگاشته شده است. سفرنامهها در حقیقت گنجینهها و اسنادی ارزشمند و دست اول از برخی رخدادهای تاریخی، اجتماعی، فرهنگی، مذهبی و ادبی شمرده میشوند که از جنبههای گوناگون قابل بررسی هستند.

در دورۀ 1 سفرنامهنویسی جایگاه ویژهای دارد و همچون دورة صفویه هر کدام از مؤلفان، از منظری خاص به مسائل و رخدادهای سفر نگریسته و به نکات ویژهای توجه کردهاند. در این دوره بسیاری از روشنفکران، از سفرنامهها به منزلۀ نوعی وقایعxadنگاری تاریخی برای ثبت و ضبط سفر استفاده کرده xadاند.

بدیهی است به یُمْن این سفرنامه xadها ست که ما امروزه میxad توانیم گزارش نسبتا جامعی از چگونگی سفر ایرانیان در دوره قاجاری در اختیار داشته باشیم. چرا که مؤلفانِ هر یک از این سفرنامهxad ها، از منظری خاص به مسائل و رخدادها نگریسته و نکات ویژهxad و گاه مشابهی را در سفر مورد توجه قرار داده xadاند.

ازxadآنجاxadکه سیر و سفر یکی از ضروریات زندگی بشر است؛ سفر دارای دو عنصر جدایی و پیوند است. جدایی از مبدأ و پیوند با مقصد. در حقیقت آداب سفر، خط سیر این دو عنصر جدایی و پیوند و آداب مرتبط بر آن است که در طول مسیر رفت و برگشت، مسافر با آن زیست میxad کند.

سفر و آداب و رسوم آن در زندگی همة انسانxad ها اهمیت ویژهxad ای دارد، اما از آنجا که سفر در روزگاران گذشته طولانی و پر مخاطره بوده است، بررسی این آیینxad ها و آداب جایگاه در خور توجه میxad یابد. با تأکید بر این اهمیت، این مقاله نیز به مروری بر آداب سفر در دورة قاجاریه از منظر سفرنامهxad ها می پردازد.
این مقاله در شماره 74 فصلنامه فرهنگ مردم ایران پاییز 1402 صفحات 43 تا 70 انتشار یافته است.
لینک مقاله: https://iribresearch.ir/Farhang_Mardom/pdf%2f74%2f74_969.pdf